CreativeMediaBlog

Wiosna to idealny okres na porządki nie tylko w szafach z ubraniami, ale także na zapoznanie się z kolorowymi sposobami na prowadzenie kreatywnej i efektywnej dyskusji.

Metoda Sześciu Kapeluszy lepszego myślenia została stworzona w 1985 roku przez Edwarda de Bono (światowy autorytet w zakresie nauczania „twórczego myślenia”). Opiera się na wyszczególnieniu 6 typów metaforycznych Kapeluszy – każdy w odmiennym kolorze – symbolizujących określony typ myślenia.

Jak to działa?
Każdy z symbolicznych kapeluszy niesie za sobą inny cel nadrzędny. I tak:

Biały Kapelusz – INFORMACJA

Co wiemy?
Czego brakuje?
Jakie pytania powinniśmy zadać?

W konwencji Białego Kapelusza uczestnicy interakcji przedstawiają swoją wiedzę na dany temat, informacje jakimi dysponują (od twardych faktów, po plotki i osobiste doświadczenia).

Czerwony Kapelusz – EMOCJE

Co czujemy?
Jakie mamy przeczucia?
Jak oceniamy pomysł (podoba mi się/nie podoba mi się)

Nakładając Czerwony Kapelusz skupiamy uwagę uczestników dyskusji na uwolnieniu swoich uczuć, przeczuć – bez konieczności ich uzasadniania, podawania ich źródła czy popierania argumentami.

Czarny Kapelusz – KRYTYKA/OSTROŻNOŚĆ/WADY

Czy to pasuje do naszych celów/wartości/możliwości/środków?

Ten Kapelusz stanowi bazę do przyjrzenia się ewentualnym brakom, sygnalizuje niebezpieczeństwa danego rozwiązania. Jest pomocny we wskazywaniu błędów w logice, nieprawidłowych informacji, potencjalnych problemów, „słabych punktów”.

 Żółty Kapelusz – WARTOŚCI/ZALETY

 Dlaczego to się uda/będzie działać?

Kapelusz w kolorze słońca mobilizuje do poszukiwania zalet, mocnych stron, konkretnego rozwiązania. Umożliwia odnalezienie dodatkowych pozytywów przez innych uczestników, ale także mobilizuje samego pomysłodawcę do re-analizy swojej idei.

Zielony Kapelusz – KREATYWNOŚĆ/INNOWACJA

Co możemy zrobić?
Jakie są alternatywy/możliwie wyjaśnienia?

Zielony Kapelusz to metafora świeżości, innowacji, nowych pomysłów, twórczej dyskusji, „burzy mózgów”. W myśl zasady kapelusza w odcieniach trawy uczestnicy rozmowy/dyskusji/zebrania przedstawiają jak największą liczbę rozwiązań (od takich które funkcjonują gdzie indziej, po zupełnie nowatorskie; od logicznych przez prawdopodobne do zupełnie nierealnych – w myśl zasady, że im więcej tym lepiej, a każdy pomysł może stać się bodźcem prowadzącym do kreatywnego rozwiązania)

Niebieski Kapelusz – KONTROLA/DECYZJE

Jaki cel chcemy osiągnąć?
Po co się tu zebraliśmy?
O czym myślimy?

Na początku dyskusji Kapelusz w kolorze nieba umożliwia jej uporządkowanie, określenie założeń i nadrzędnego CELU spotkania.

W trakcie interakcji Zielony Kapelusz pełni funkcję moderatora – określa kolejność nakładania Kapeluszy . Porządkuje wypowiedzi uczestników, dba o to, aby w trakcie rozmowy partnerzy interakcji nie mieli na sobie odmiennych Kapeluszy.

Klamrą pomiędzy rozpoczęciem dyskusji, a jej zakończeniem jest podsumowanie w postaci zestawienia wyników, streszczenia, wniosków i planu dalszych działań.

Więcej o tym, jak wprowadzać metody równoległego myślenia w życie w książce „Mieć Piękny Umysł” Edwarda de Bono.

Każdy z nas jako członek różnorodnych społecznych całości, wielokrotnie i z dużą częstotliwością jest postawiony przed koniecznością prezentacji własnej osoby oraz styka się z osobami „prezentującymi się”. Co więcej nie chodzi tutaj tylko i wyłącznie o przemyślanie wystąpienia publiczne, przygotowane wcześniej prezentacje. W wielu sytuacjach, w których stykamy się z innymi ludźmi (czy to na gruncie prywatnym czy zawodowym) dokonujemy (świadomego lub bezrefleksyjnego) zaprezentowania siebie przez to jak wyglądamy, co i jak mówimy, przez mimikę, gesty, słowa, działania. Jakich technik używają nasi rozmówcy aby wywrzeć na nas określone wrażenie? Warto zapoznać się z tematyką strategii autoprezentacyjnych, aby mieć świadomość metod jakimi możemy być poddawani.

Na początek warto zastanowić się jakie są główne motywy, które powodują, że podejmujemy decyzję o świadomym prezentowaniu swojej osoby w określony sposób i zgodnie z zamierzonym przez siebie kierunkiem?

1. Przede wszystkim decydujemy się na swoisty występ przed publicznością naszych słuchaczy i partnerów interakcyjnych
   z zamiarem maksymalizacji zysków w kontaktach społecznych.
2. Kolejną i równie istotną przyczyną chęć ugruntowania lub budowy fundamentów poczucia własnej wartości
3. Istotnym elementem prezentowania siebie samego w kontaktach interpersonalnych  jest także tworzenie i podtrzymywanie własnej tożsamości – innymi słowy dzięki takim autoprezentacyjnym „występom” budujemy nie tylko obraz siebie w świadomości odbiorców naszego „spektaklu”, ale także absorbując reakcje otoczenia i wykonując charakterystyczne dla danej tożsamości działania, gesty, wykorzystując odpowiednie słownictwo czy ton artykulacji utwierdzamy też siebie w poczuciu pewnej spójności w zakresie tego kim jesteśmy (lub kim chcielibyśmy być)

W celu świadomego budowania znaczenia własnego wizerunku (impresji) warto jest poznać główne kategorie w strategiach autoprezentacji (pamiętając jednak o tym, że stanowią one tylko pewnego rodzaju „typy idealne”, modele zachowań, często nie występujące saute lecz wymieszane np. w jednym „występie”) występujące w koncepcji Edwarda Jonesa i Thone Pittman:

Ingracjacja – czyli Jaki Ty jesteś fajny!

Polega na komplementowaniu np. wyglądu, stroju, inteligencji partnera interakcji. Celem aktora jest sprawienie wrażenia osoby miłej, „nagradzającej” dla partnera

Autopromocja – czyli Jaki ja jestem cudowny!

Opiera się na maksymalnie pozytywnej prezentacji własnej osoby, osiągnięć towarzyskich, zawodowych, pewności siebie i sprawieniu wrażenia osoby aktywnej, kompetentnej, nastawionej na sukces i tym samym takiej, przy której warto się pokazać, z którą warto utrzymywać relacje

Doskonałość moralna – czyli Morale przede wszystkim!

Metoda ta skupia się na podkreślaniu postępowania w zgodzie z zasadami moralnymi, demonstrowanie zgodności swoich czynów z normami przy jednoczesnym wywoływaniu poczucia winy u obserwatorów

Zastraszanie – czyli Bój się mnie!

Dążenie do sprawienia wrażenia osoby niebezpiecznej, groźnej, zdolnej do wyrządzenia krzywdy czy nawet zadania bólu. Celem tej metody jest ośmieszanie partnera (np. publiczne ujawnianie jego słabości) i wywołanie poczucia lęku (otwarte groźby)

Autoprezentacja bezradnościowa – czyli Jaki ja jestem biedny!

Opiera się na dążeniu do wywarcia wrażenia osoby bezradnej, zależnej od innych, niezdolnej w danej/danych dziedzinach. Ma na celu „wyłudzenie” pomocy, zaniżenie wymagań wobec własnej osoby, uzyskanie „specjalnych praw” w traktowaniu.

Autoprezentacja w potocznym rozumieniu funkcjonuje niejednokrotnie jako pewne rodzaju gra i spektakl ze znamionami manipulacji i nieszczerości. Profesor Andrzej Szmajke (Instytut Psychologii Uniwersytetu Opolskiego) specjalizujący się w szeroko pojętej dziedzinie autoprezentacji, przeprowadził badania na grupie 150 licealistów, z których wynika, że 71% badanych młodych ludzi jest zdania, autoprezentacja znajduje się na przeciwległym biegunie autentyczności. W skrajnych wypadkach pojęcie zostało skorelowane wręcz z „udawaniem”, „chwaleniem się”, czy nawet „okłamywaniem”.

Warto jednak spojrzeć na tematykę autoprezentacji także z innej perspektywy. Może bowiem być ona jedną z ważnych ścieżek na rozległej drodze rozwoju osobistego, wpływać na doskonalenie sztuki pozytywnego budowania własnego wizerunku oraz budowanie korzystnych i efektywnych relacji z otoczeniem społecznym.

Więcej na temat technik, rozdzajów i celów autoprezentacji w artykule Andrzeja Szmajke Autoprezentacja – niewinny spektakl dla innych i siebie znajdującym się w książce Złudzenia, które pozwalają żyć (pod red. Mirosława Kofty i Teresy Szustrowej

Szmajke A. (2009) Autoprezentacja – niewinny spektakl dla innych i siebie [w:] Kofta M., Szustrowa T (Red.) Złudzenia, które pozwalaja żyć. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN

Szmajke A. (1999) Autoprezentacja. Maski, pozy, miny. Olsztyn, Wydawnioctwo Ursa-Consulting